Jak rozpoznać sygnały przeciążenia i gdzie uzyskać wsparcie, zanim będzie za późno
W ostatnich latach temat zdrowia psychicznego studentów stał się jednym z najczęściej omawianych w środowisku akademickim. Według raportu European Students’ Union ponad 60 procent studentów w Europie przyznało, że w trakcie studiów doświadczyło długotrwałego stresu, bezsenności lub obniżonego nastroju [1]. W Polsce potwierdzają to obserwacje psychologów akademickich. Najczęściej zgłaszane trudności to przeciążenie nauką, lęk przed porażką, utrata motywacji i trudności w utrzymaniu równowagi między nauką a życiem prywatnym [2]. Właśnie dlatego coraz więcej uczelni rozwija systemy wsparcia psychologicznego, dostępne zarówno stacjonarnie, jak i online.
Kiedy to nie tylko zmęczenie
Każdy student miewa gorsze dni, ale długotrwałe poczucie wyczerpania, trudności z koncentracją, bezsenność czy izolowanie się od innych to często pierwsze sygnały przeciążenia [3]. Eksperci Polskiego Towarzystwa Psychologicznego zalecają, by potraktować takie objawy poważnie, jeśli utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie [4]. Badania Uniwersytetu SWPS pokazują, że wczesna reakcja – rozmowa z psychologiem lub doradcą – zwiększa skuteczność pomocy nawet dwukrotnie [5].
Nie chodzi o to, by diagnozować się samodzielnie, ale by zauważyć, że psychiczne przeciążenie jest tak samo realne jak przeziębienie. Warto reagować, zanim problemy zaczną wpływać na naukę, relacje czy poczucie własnej wartości.
Gdzie szukać wsparcia offline
Na większości polskich uczelni działają dziś profesjonalne punkty pomocy psychologicznej.
Politechnika Łódzka prowadzi Akademickie Centrum Zaufania, w którym studenci mogą skorzystać z bezpłatnych konsultacji indywidualnych, wsparcia interwencyjnego i warsztatów radzenia sobie ze stresem [6]. Podobne centra działają na Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Warszawskim oraz Politechnice Gdańskiej.
Na poziomie krajowym warto znać projekt „Strefa Komfortu” Parlamentu Studentów RP – inicjatywę, która łączy kampanie społeczne, webinary i szkolenia dla studentów i prowadzących [7]. W ramach programu uczelnie mogą uzyskać materiały do prowadzenia warsztatów oraz scenariusze zajęć o zdrowiu psychicznym. Z kolei projekt „Płynnie przez studia” Fundacji Politechniki Łódzkiej rozwija komponent psychoedukacyjny dla studentów na różnych etapach nauki, pomagając w radzeniu sobie z presją i spadkiem motywacji [8].
Pomoc online – dostępna 24 godziny na dobę
W sytuacji nagłej pomocy można szukać także poza uczelnią. Całodobowo i bezpłatnie działają:
- 116 111 – Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży,
- 116 123 – Telefon zaufania dla osób dorosłych,
- 800 70 22 22 – Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym [9].
Oprócz klasycznych infolinii coraz większą popularność zyskują aplikacje i platformy umożliwiające anonimowe rozmowy lub ćwiczenia wspierające dobrostan psychiczny.
Polskie projekty, takie jak Mindgram czy Wellbee, oferują studentom bezpłatny dostęp do webinarów i programów samopomocowych [10]. Uczelnie coraz częściej rekomendują także narzędzia międzynarodowe, np. aplikacje Headspace Edu i Calm, które pomagają regulować emocje i opanować stres egzaminacyjny [11].
Jak dbać o siebie na co dzień
Nie każda sytuacja wymaga konsultacji ze specjalistą, ale każda wymaga troski o siebie. Regularny sen, aktywność fizyczna, ograniczenie czasu spędzanego online oraz utrzymywanie relacji to czynniki, które według badań Uniwersytetu Oksfordzkiego mają większy wpływ na zdrowie psychiczne niż ilość godzin nauki [12]. Wprowadzenie nawet jednej zmiany, takiej jak codzienny spacer czy zachowanie rytmu dnia, może obniżyć poziom stresu o 20 procent w ciągu dwóch tygodni.
Dlaczego to ważne
Raport OECD „Supporting Students, Supporting Institutions” potwierdza, że uczelniane programy wellbeingowe i łatwy dostęp do pomocy psychologicznej wpływają na niższy poziom rezygnacji ze studiów [13]. Wsparcie psychiczne nie jest dodatkiem do systemu edukacji, ale jego niezbędnym elementem. Uczelnia, która troszczy się o dobrostan studentów, inwestuje w ich poczucie bezpieczeństwa i motywację do nauki.
Podsumowanie
Zdrowie psychiczne to fundament skutecznego studiowania. Każdy student powinien wiedzieć, gdzie może uzyskać wsparcie – zarówno stacjonarnie, jak i online. Projekty takie jak „Płynnie przez studia” i „Strefa Komfortu” pokazują, że dbanie o siebie jest oznakiem dojrzałości, a nie słabości. Świadomość, że pomoc jest dostępna tu i teraz, może być pierwszym krokiem do odzyskania równowagi i spokoju.
Źródła
[1] European Students’ Union, Student Mental Health in Europe: After Covid-19, 2022.
[2] WHO, Mental Health: Strengthening Our Response, 2023.
[3] APA, Recognizing and Responding to Student Mental Health Concerns, 2021.
[4] Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Rekomendacje dotyczące profilaktyki zdrowia psychicznego studentów, 2023.
[5] Uniwersytet SWPS, Raport o zdrowiu psychicznym studentów, 2022.
[6] Politechnika Łódzka, Akademickie Centrum Zaufania – wsparcie psychologiczne dla studentów, 2024.
[7] Parlament Studentów RP, Strefa Komfortu – program wsparcia zdrowia psychicznego studentów, 2023.
[8] Fundacja Politechniki Łódzkiej, Płynnie przez studia – projekt wsparcia dla studentów, 2024.
[9] Centrum Wsparcia, Pomoc psychologiczna 24/7 – informacje i kontakt, 2024.
[10] Mindgram, Platforma dobrostanu psychicznego dla studentów i pracowników, 2024.
[11] Headspace for Education, Mindfulness Resources for Students, 2023.
[12] Oxford University, Lifestyle Changes and Mental Health among Young Adults, 2020.
[13] OECD, Supporting Students, Supporting Institutions: Higher Education Policy Forum Report, 2021.
