Nie tylko nauka. Poczucie przynależności – klucz do pozostania na uczelni 

Czy student, który nie zna nikogo na roku i nie uczestniczy w życiu uczelni, częściej rozważa rezygnację? Wiele na to wskazuje. Belonging – subiektywne poczucie, że „jestem częścią tej wspólnoty” – to jeden z najsilniejszych buforów przed drop-outem. Jak je wzmacniać  
od pierwszych dni? 

Czym jest „belonging” i dlaczego działa 

To coś więcej niż integracja. Belonging to emocjonalno-społeczny „klej” studiowania – poczucie, że ktoś mnie tu widzi, zna i czeka na mnie. Może to być zwykłe zauważenie przez prowadzącego, koledzy, z którymi można uczyć się razem, albo ulubiona przestrzeń  
na kampusie, gdzie chętnie się wraca. 

Badania z Harvard Graduate School of Education i National Survey of Student Engagement (NSSE) pokazują, że studenci z wysokim poczuciem przynależności mają: 

• lepszą frekwencję i wyniki w nauce, 

• większą wytrwałość w realizacji programu, 

• niższe ryzyko przerwania studiów nawet przy trudniejszych warunkach socjalnych. 

Walton G.M., Cohen G.L. (2011). A brief social-belonging intervention improves academic and health outcomes of minority students. Science. 

NSSE Annual Results 2023: https://nsse.indiana.edu/  

Jakie symptomy mogą wskazywać, że student jest zagrożony drop-outem? 

1. Obniżająca się frekwencja i aktywność e-learningowa — znika z zajęć, przestaje logować się na platformę.  

1. Nieregularne oceny i zaległości w zaliczeniach — częste niepowodzenia sygnalizują przeciążenie i brak oparcia.  

1. Obniżone poczucie przynależności — badania z RPA pokazują, że niski poziom belonging wyjaśnia nawet 31–41% wariancji w intencjach rezygnacji u studentów. 
   De Gruyter Brill 

1. Zmiana zachowania — wycofanie, spadek zaangażowania — według analizy, nagłe zmiany w zaangażowaniu (np. zwłaszcza w środowisku elearningowym) są silnym predyktorem. 

Samotność studencka – cichy czynnik ryzyka 

Samotność wśród studentów może być trudna do dostrzeżenia, bo często nie manifestuje się wprost. Brak bliskich relacji i wsparcia społecznego może prowadzić do izolacji, spadku motywacji i poczucia wyobcowania. Brak relacji i wsparcia społecznego nie tylko pogarsza dobrostan psychiczny, ale też zwiększa ryzyko rezygnacji ze studiów, szczególnie gdy student nie czuje się częścią wspólnoty uczelni. 

Po pandemii wiele europejskich uczelni sygnalizuje wzrost problemów psychicznych i poczucia izolacji wśród studentów. Badanie European Students’ Union (2022) wykazało, że ponad 60% studentów odczuwało pogorszenie dobrostanu psychicznego. 

Rozwiązanie? Budowanie „mikro-mostów” – krótkich, prostych aktywności, które łączą ludzi w małych grupach, zanim pojawi się kryzys. Nie muszą to być wielkie imprezy – liczy się regularność i osobisty kontakt. 

European Students’ Union (2022). Student Mental Health in Europe: After Covid-19. https://esu-online.org/ 

Zdrowie psychiczne a poczucie przynależności 

Studia to czas intensywnych emocji, presji i wyzwań. Zaburzenia nastroju, stres czy lęk mogą znacząco obniżać efektywność nauki i jakość życia studenta. Wsparcie społeczne i poczucie przynależności do grupy akademickiej pełnią tu rolę ochronną – ich brak może potęgować negatywne skutki problemów psychicznych. Osłabienie zdrowia psychicznego w połączeniu  
z niskim poczuciem przynależności znacząco podnosi ryzyko drop-outu – studenci, którzy nie czują się zauważeni i wspierani, częściej myślą o rezygnacji ze studiów. 

Rozmowa: to pierwszy krok. Nie musisz zmagać się z trudnościami sam/a. Rozmowa z kolegą, przyjacielem z roku czy kimś bliskim może przynieść ulgę i wzmocnić więź społeczną. 

Profesjonalne wsparcie: Warto wiedzieć, do kogo się zwrócić, zanim pojawi się kryzys: 

• Psycholog – pomoże zrozumieć emocje i radzić sobie ze stresem. 

• Psychiatra – diagnozuje zaburzenia psychiczne i, jeśli to konieczne, przepisuje leczenie farmakologiczne. 

Gdzie szukać pomocy 

• Telefony zaufania: 116 111 (dla dzieci i młodzieży), 116 123 (dla dorosłych), 800 70 22 22 (Całodobowa infolinia wsparcia psychicznego) 

• Wsparcie na uczelni: np. urlop zdrowotny – przerwa w nauce na podstawie zaświadczenia od lekarza specjalisty. 

Nie jesteś sam/a! Wspólne rozmowy, korzystanie ze wsparcia i dbanie o siebie budują nie tylko zdrowie psychiczne, ale też więzi z innymi – kluczowy element poczucia przynależności na uczelni. 

Co działa w praktyce? 

• Politechnika Łódzka – Targi Kół Naukowych, Student Showcase 
  Dają studentom pierwsze mikrosukcesy i możliwość wystąpień publicznych. 

• Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – materiały i wydarzenia startowe –  
  Nowi studenci dostają klarowne informacje o organizacji roku i możliwościach angażowania się w życie akademickie. 

• AGH – „Campus AGH” i BEAN (Building Engagement and Networks) –  
  Inicjatywy łączące studentów polskich i zagranicznych, budujące kontakty poza zajęciami i integrujące społeczność kampusu. https://agh.edu.pl/  

Mikro-interwencje, makro-efekty 

Jak wzmacniać poczucie przynależności niemal bezkosztowo? 

• Powitanie na kierunku: imienny mail od opiekuna roku + 3 konkretne linki „na start”. 

• Grupy „uczymy się razem”: spotkania co-learningowe 2× w tygodniu w bibliotece; prowadzący zagląda choć raz w miesiącu. 

• Rytuały semestralne: krótki „Mikrofestiwal Kół” czy „Open Lab Day” – niskoprogowe, ale cykliczne. 

• Miejsca i czas: otwarte przestrzenie do nauki i harmonogramy spotkań dopasowane do studentów pracujących (np. późne popołudnia). 

Badania pokazują, że nawet pojedyncze działania na początku studiów mogą zintegrować studenta z uczelnią – a efekt utrzymuje się przez cały cykl kształcenia. 

Thomas, L. (2012). Building student engagement and belonging in Higher Education at a time of change. Paul Hamlyn Foundation. https://www.phf.org.uk/ 

Poczucie przynależności to nie dodatek, ale fundament sukcesu akademickiego. Nie chodzi tylko o integrację – chodzi o stworzenie środowiska, w którym każdy student od pierwszych dni czuje się zauważony, potrzebny i zaproszony do wspólnoty. Nawet drobne działania – powitanie mailowe, mikro-grupy naukowe czy cykliczne wydarzenia – mogą przełożyć się  
na niższy drop-out i lepsze wyniki. 

• Thomas, L. (2012). Building student engagement and belonging in Higher Education. 

• Walton, G.M., Cohen, G.L. (2011). Social-belonging intervention improves academic outcomes. Science. 

• European Students’ Union (2022). Student Mental Health in Europe.